Gõ vi tính toàn quốc

Accrual basis accounting - Cơ sở kế toán dồn tích


Cơ sở kế toán dồn tích
Theo chuẩn mực kế toán số 01 – Chuẩn mực chung, nguyên tắc cơ sở dồn tích được định nghĩa như sau: “Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền. Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và tương lai”.
Lý giải ý đầu tiên trong khái niệm nguyên tắc cơ sở dồn tích: “Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền…”. Điểm đầu tiên cần xác định đó là ghi sổ kế toán tại thời điểm phát sinh, điểm này quy định cho thời điểm ghi nhận tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí, có nghĩa là trên sổ sách kế toán tất cả các tài khoản từ loại 1 đến loại 8 đều được xác định thời gian ghi nhận theo nguyên tắc cơ sở dồn tích.
Điểm lưu ý tiếp theo trong nguyên tắc này chính là sự khác biệt giữa nguyên tắc cơ sở dồn tích và nguyên tắc cơ sở tiền, chuẩn mực nhấn mạnh việc ghi nhận các khoản mục trên không căn cứ vào thời điểm thu hoặc thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền, trong khi đó nguyên tắc cơ sở tiền lại ghi nhận dựa trên giá trị thực thu – thực chi, chính vì vậy sự khác biệt xảy ra ở những tài sản, nguồn vốn phát sinh nhưng chưa thu tiền đó là các khoản vốn chiếm dụng của đối tượng khác hay bị các đối tượng khác chiếm dụng do vậy nếu phản ánh các đối tượng kế toán không theo nguyên tắc cơ sở dồn tích sẽ không phản ánh hết được tình hình tài sản, nguồn vốn của doanh nghiệp phát sinh trong quá khứ, hiện tại và tương lai.
Kế toán hiện nay không còn sử dụng nguyên tắc cơ sở tiền trong việc ghi nhận tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí mà chỉ sử dụng nguyên tắc cơ sở dồn tích bởi tính tích cực của nguyên tắc này.  
fianance plan
Ví dụ 1: Doanh nghiệp bán hàng cho khách hàng với tổng giá thanh toán là 300.000.000 đồng, khách hàng chuyển khoản trả cho doanh nghiệp 100.000.000 đồng, số còn lại nợ. Theo nguyên tắc cơ sở tiền thì nghiệp vụ chỉ ghi nhận khi nhận được 100.000.000 đồng và doanh thu thực hiện là 100.000.000 đồng, tuy nhiên theo nguyên tắc cơ sở dồn tích doanh thu ghi nhận ngay tại thời điểm phát sinh là khi khách hàng chấp nhận mua, ngoài ra giá trị phản ánh trên tài khoản doanh thu là 300.000.000 đồng (thu tiền 100.000.000 đồng và khoản khách hàng nợ 200.000.000 đồng).
Với ví dụ 1, tính ưu việt của nguyên tắc cơ sở dồn tích đã thể hiện rõ, nó giúp cho kế toán ghi nhận và phản ánh tài sản thuộc sở hữu của doanh nghiệp nhưng hiện tại không nằm ở doanh nghiệp là các khoản phải thu khách hàng, hay các khoản vốn chiếm dụng của các tổ chức, cá nhân bên ngoài đơn vị là nợ phải trả. Chính vì thế phạm vi của nguyên tắc này rộng và bao quát hơn và có thể khẳng định “…Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và tương lai”. Việc ghi nhận doanh thu và chi phí có ảnh hưởng quyết định đến báo cáo lợi nhuận của Doanh nghiệp trong một kỳ, cơ sở kế toán dồn tích được xem là một nguyên tắc chính yếu đối với việc xác định lợi nhuận của doanh nghiệp. Lợi nhuận theo cơ sở dồn tích là phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí; từ đó, BCTC nói chung và BCKQKD nói riêng được lập trên cơ sở dồn tích phản ánh đầy đủ (hay tuân thủ yêu cầu trung thực) các giao dịch kinh tế trong kỳ và từ đó cho phép tình trạng tài sản, nguồn vốn của DN được phản ánh một cách đầy đủ, hợp lý. Hơn nữa, do không có sự trùng hợp giữa lượng tiền thu vào và doanh thu trong kỳ và tồn tại chênh lệch giữa chi phí ghi nhận và lượng tiền chi ra trong một kỳ, kế toán theo cơ sở dồn tích cho phép theo dõi các giao dịch kéo dài qua các kỳ khác nhau, như nợ phải thu, nợ phải trả, khấu hao, dự phòng, ….
Với nguyên tắc cơ sở dồn tích kế toán sử dụng để lập hầu hết các BCTC, nguyên tắc kế toán theo cơ sở tiền chỉ được sử dụng để lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ (thể hiện rõ nhất là theo phương pháp trực tiếp).
Để làm rõ hơn ý trên ta xét kỹ hơn ví dụ 1, sau nghiệp vụ trên sẽ có các đối tượng phát sinh như sau:
Tiền gửi ngân hàng (chuyển khoản) tăng  100.000.000 đồng (được dùng để phản ánh lên Bảng cân đối kế toán và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ)
Phải thu khách hàng (khách hàng nợ) tăng200.000.000 đồng (được dùng để lên Bảng cân đối kế toán) và trong tương lai khách hàng sẽ trả tiền do vậy nhìn vào chỉ tiêu này có thể biết được lượng tiền sẽ thu về trong tương lai.
Doanh thu tăng 300.000.000 đồng (được dùng để lên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh). Đồng thời theo nguyên tắc phù hợp (sẽ được trình bày trong mục 2.2) thì chi phí tương ứng đi kèm với doanh thu cũng tăng lên, cụ thể: Giá vốn hàng bán tăng và hàng hóa giảm xuống (xuất hàng để bán).
Nhận xét ()